ارکان اقتصاد مقاومتی در اندیشه امام خمینی رحمت الله علیه
مسئله اقتصاد مقاومتی از لحاظ تاریخی، ملازم با انقلاب اسلامی است. ماهیت انقلاب اسلامی به جهت اهدافی که مطرح میکند، اقتضای یک نوع مقاومت را در عرصههای مختلف از جمله اقتصادی به همراه دارد. اقتصاد انقلاب اسلامی، در پی تحقق استقلال اقتصادی، افزایش رفاه عمومی و در پی ساختن اقتصاد پیشرفته و با تکیه بر توانمندی بومی است و تحقق این اهداف، موجب یک نوع رویارویی با قدرت های اقتصادی جهان خواهد شد. از پژوهش در آثار و اندیشه حضرت امام خمینی (ره) در خصوص استقلال اقتصادی، در سه حوزه: باورها، مدیریت تولید و برنامهریزی مصرف نکات مهمی به دست میآید که در ادامه بیان میگردد:
- رکن اول اقتصاد مقاومتی در اندیشه امام (ره) توجه به مسائل اعتقادی و تقویت باورهای دینی همچون: ۱٫ توکل بر خدا ۲٫ تکلیف گرایی ۳٫ باورمندی به کارآمدی اسلام در همه زمینهها ۴٫ خودباوری ۵٫ نفی تفکر غرب باوری میباشد که نقش بسزایی در حل مشکلات اقتصادی کشور دارد. اگر الزامات درونی و اعتقادات در این عرصه نیز که در حال حاضر یک جنگ اقتصادی استحاکم شود، استقامت و روحیه مبارزه نیز چند برابر خواهد شد. قطع وابستگی به خارج و و التزام به تولیدات داخلی، در نگاه امام (ره) برجستگی خاصی دارد. ایشان به شدت با صنایع مونتاژ و وابستگی صنعتی مخالف بودند. باور به اینکه اسلام در تمام زمینهها پاسخگوست وفقه تئوری پاسخگویی از گهواره تا گوراست، از مباحثی است که امام (ره) به آن سفارش نموده و در اقتصاد مقاومتی نیز پاسخگو بودن دین از تاکیدات ایشان است.
- رکن دیگر اقتصاد مقاومتی از نگاه امام (ره)، کیفیت و نوع مدیریت در تولید، توزیع و مصرف است که نقش بسزایی در استقلال اقتصادی و مقاومسازی آن خواهد داشت. در این حوزه سه مطلب مورد تاکید ایشان بوده است: ۱٫ حمایت از بخش تولید و استفاده از تولیدات داخلی ۲٫ تعامل صحیح اقتصادی با دیگر کشورها ۳٫ توجه ویژه به بخش کشاورزی.
- رکن مهم دیگر اقتصاد مقاومتی در نگاه امام (ره) برنامهریزی و مدیریت است. از جمله مواری که ایشان مورد توجه و تاکید قرار داده است: ۱٫ مدیریت مصرف و عدم استفاده از کالاهای خارجی و تجملاتی ۲٫ تربیت صحیح افراد بادید توحیدی به اقتصاد و فعّالیت اقتصادی ۳٫ استفاده از منابع انسانی داخل و خارج از کشور ۴٫ تکیه بر مدیریت بومی و توانمندیهای مردم ۵٫ مقاومت و ایستادگی در مقابل قدرتها ۶٫ توسعه صنایع بنیادی و حفظ منافع مصرفکنندگان داخلی ۷٫ روابط اقتصادی صحیح با دولتها ۸٫ تبدیل محاصره اقتصادی به فرصت.
تدوین الگوی مناسب مصرف در هر جامعه از اساسیترین ارکان برنامهریزی بلندمدت اقتصادی است. الگوی مصرف درواقع از یکسو راهنمای حرکت جامعه در مسیر تخصیص بخش وسیعی از منابع کمیاب و از سوی دیگر عامل تنظیم و تأمین نیازهای واقعی جامعه است. این الگو میتواند در رفتارهای خرد و جزئی نظم و دقت ایجاد کند و نیز در مقیاس کلان میتواند در سیاستگذاری و هماهنگ ساختن تقاضا و عرضه کل در فرایندی مطلوب، سهمی مهم داشته باشد. در وضعیت فعلی کشور و در شرائط جنگی، باید با برنامهریزی و مدیریت به اقتصاد تاب آوری روی آورد که بتواند کشور را از چنین وضعیتی عبور دهد. توجه ویژه به بخش کشاورزی و توسعه صنایع بنیادی بهجای مونتاژ و قطع وابستگی به خارج از دیگر ارکان استقلال اقتصادی به شمار میرود که این در سایه برنامهریزی صحیح دولتها و تقویت روحیه مقاومت در برابر ابرقدرتها و صبر و استقامت و نفی تفکر غرب باوری و مدیریت صحیح نفت – به عنوان پایه درآمد کشور- در کنار ارتباط صحیح با دولتها بر اساس منافع جامعه اسلامی امکانپذیر میباشد.
به قلم: حجت الاسلام والمسلمین دکتر احمد حسین فلاحی
استاد دانشگاه – نماینده ادوار مجلس شورای اسلامی
متن کامل این یادداشت در شماره ۵۸ ماهنامه اقتصاد مقاومتی ایران فردا منتشر شده است.
ثبت دیدگاه